Herken je dat je het gevoel hebt dat er meerdere zelven in jou aanwezig zijn? Dat gevoel van stemmetjes die door jouw hoofd razen, die allemaal andere belangen lijken te hebben? Je wil bijvoorbeeld verschillende dingen met dezelfde tijd, energie en geld. Maar naar wie moet je nou luisteren? Naar jouw actuele zelf (wie jij nu bent), jouw ideale zelf (wie jij idealiter zou willen zijn) of jouw ought zelf (wie jij vindt dat je zou moeten zijn van jezelf of een ander)?

Die drie zelven komen voort uit de zelf-discrepantie theorie van Higgins (1987). Higgins beschreef een aantal verschillende, interne dimensies van het zelf die interne conflicten veroorzaken. De drie dimensies van het zelf zijn:

  • Jouw actuele zelf: dit is een weergave van wie jij op dit moment bent en wat jij op dit moment bezit.
  • Jouw ideale zelf: dit is een weergave van wie jij idealiter zou willen zijn of wat je zou willen hebben.
  • Jouw ought zelf (hier is geen goede vertaling voor, anders dan de ‘moeten’ zelf): dit is een weergave van wie jij vindt dat je zou moeten zijn of wat je zou moeten bezitten of wat een ander vindt dat jij zou moeten zijn of zou moeten bezitten (denk hierbij aan plichtsbesef en verantwoordelijkheden). 

Deze drie zelven kunnen behoorlijk met elkaar in conflict zijn. Met soms enorme gevolgen voor jouw emotionele en fysieke gezondheid. 

Een voorbeeld om de discrepantie tussen de actuele en ideale zelf weer te geven is een eetstoornis. Wie een eetstoornis heeft, ervaart innerlijke conflicten tussen de actuele zelf (wie jij nu bent) en jouw ideale zelf (wie je idealiter zou willen zijn). Hij of zij focust zich op de ideale zelf, maar vindt de actuele zelf niet zoals ze idealiter zouden willen zijn. Daar zit dus een groot conflict, dat alleen opgelost kan worden door deze twee zelven weer te matchen met elkaar.

Een ander voorbeeld is wanneer je een opleiding hebt gevolgd en je diploma hebt behaald (jouw actuele zelf) en er van je wordt verwacht dat je vervolgens iets met dat diploma gaat doen in jouw branch. Jouw actuele zelf weet niet of ze dit wel wil en neigt er naar om een andere kant op te gaan, terwijl jouw ought zelf met jou in conflict is omdat dit ‘is hoe het hoort te zijn’. Of ‘omdat anderen verwachten dat dit is wat je nu hoort te doen’. Dit kan behoorlijke conflicten in jou veroorzaken, omdat je je heel erg bezig houdt met wat jij vindt dat zou moeten, wat anderen vinden dat zou moeten of wat de maatschappij spiegel wat zou moeten. 

Is dit voor jou heel herkenbaar, dat je in conflict bent met jezelf (jouw zelven)? Dat je regelmatig stemmetjes in jouw hoofd strijd hoort voeren over ‘tevreden zijn met wie je nu bent’, en anderzijds ‘maar zou ik niet dit moeten doen of zo moeten zijn?’ of ‘is dit niet wat hoort?’ (dit is een innerlijk conflict tussen de actuele en ought zelf). 

Of ‘tevreden zijn met wie je bent’ en anderzijds ‘maar idealiter wil ik eigenlijk zo zijn of dit doen’.

Dan is mijn gratis minicursus Match Your Selves voor jou! In deze minicursus leer je om de verschillende zelven in jou te matchen. Een perfecte match zorgt voor minder innerlijke conflicten en daardoor meer geluk, een betere gezondheid en je meer aligned voelen. Inschrijven kan hier.  

Higgins, E. T. (1987). Self-discrepancy: a theory relating self and affect. Psychological Review, 94, 319–340.